Bỏ qua điều hướng, đến bài học
← Toàn bộ bài học
BÀI 08 · 7–9 phút

BCTC: có lãi mà sao vẫn thiếu tiền?

Lãi lỗ, tài sản–nợ, tiền mặt và thuyết minh qua ví dụ tiệm bánh.

PHÂN TÍCH · BÀI 08

Nếu chỉ có 15 phút để xem công ty, đọc gì?

1 — Báo cáo kết quả kinh doanh: doanh thu và chi phí trong một kỳ. Tiệm bánh bán 100 triệu, chi phí 85 triệu có thể báo lãi 15 triệu trước các điều chỉnh cụ thể. So sánh cùng kỳ, đừng dựa vào một quý.

2 — Bảng cân đối kế toán: ảnh chụp tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại một thời điểm. Nếu khách còn nợ tiền bánh, doanh thu có thể đã ghi nhận nhưng tiền mặt chưa về.

3 — Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: tiền từ kinh doanh, đầu tư và tài trợ thực đi vào/ra thế nào. Lãi kế toán dương không đảm bảo dòng tiền từ kinh doanh dương.

4 — Thuyết minh và kiểm toán: đọc phần khoản phải thu, tồn kho, nợ vay, giao dịch bên liên quan, chính sách kế toán, và ý kiến kiểm toán nếu có. Một ý kiến ngoại trừ là dấu hiệu cần điều tra kỹ hơn.

5 — Theo ngành: ngân hàng có đặc thù khác công ty sản xuất; ROE/P/E không thể so máy móc giữa các ngành. Lợi nhuận bất thường một lần cũng không đồng nghĩa năng lực kiếm tiền bền vững.

THỰC HÀNH KHÔNG DÙNG TIỀN THẬT

Công ty giả tưởng A báo lãi 120 tỷ nhưng dòng tiền kinh doanh âm 150 tỷ hai năm liên tiếp. Tìm 3 giả thuyết: phải thu tăng? tồn kho tăng? chi trả khác? Không kết luận gian lận chỉ bởi một dấu trừ.

Đừng hiểu nhầm: Lãi kế toán không đồng nhất tiền mặt; chỉ số P/E thấp không đủ để khẳng định cổ phiếu rẻ.

Tự kiểm tra

Lợi nhuận kế toán và tiền thực thu có thể khác nhau.

Đúng rồi. Đúng. Bán chịu, tồn kho, khoản phải thu và các khoản phi tiền mặt có tác động.

Lãi dương nghĩa là tiền kinh doanh chắc chắn dương.

Chưa hẳn. Không. Phải xem báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Thuyết minh và ý kiến kiểm toán rất đáng xem.

Đúng rồi. Đúng. Rủi ro trọng yếu có thể nằm ở đó.

GHI NHỚBCTC có ba lớp: kinh doanh lãi ra sao, tài sản/nợ thế nào và tiền thật chảy đi đâu.

Nội dung giáo dục, ví dụ hoàn toàn giả định; không phải lời khuyên mua/bán, không bảo đảm lợi nhuận. Người đọc tự tìm hiểu rủi ro và điều kiện của công ty chứng khoán.